Behandeling voor dysfagie is mogelijk, dus als u moeite heeft met slikken is het van groot belang dat u uw huisarts om hulp vraagt. Het probleem zal in de meeste gevallen niet verholpen kunnen worden, maar er bestaan veel manieren waarop eten en drinken gemakkelijker wordt gemaakt, dat u niet moet aarzelen om persoonlijk advies in te winnen.
Mensen die moeilijkheden hebben met slikken hebben hulp nodig om twee belangrijke redenen.
- In de eerste plaats opdat zij niet uitgedroogd of ondervoed raken.
- In de tweede plaats om de kans dat eten en drinken 'in het verkeerde keelgat' schiet en in de luchtwegen en longen terecht komt, wat kan leiden tot longontsteking.
Voor de behandeling kan beginnen is het belangrijk dat een juiste diagnose van uw probleem wordt gesteld, omdat de behandeling afhangt van in welke van de vier fasen van het normale slikproces het probleem zich voordoet.
Bij de behandeling kunnen vier verschillende categorieën worden onderscheiden:
- Operatief of veranderen van medicatie
- Fysieke aanpassing
- Aanpassen van het slikproces
- Aanpassen van de voeding
In hoeverre de behandeling succes heeft, hangt in zekere mate van uzelf af. Hoe beter u begrijpt wat er aan de hand is en hoe actiever u meewerkt aan uw behandeling, hoe meer u zich gesterkt voelt en des te meer zelfvertrouwen u krijgt. U zult des te tevredener zijn met het resultaat.
Operatief of veranderen van medicatie
- Soms kan het probleem operatief verholpen worden, maar voor het merendeel van de mensen is dit niet mogelijk.
- Soms wordt dysfagie veroorzaakt door een medicatie die voor een andere aandoening is voorgeschreven: sommige geneesmiddelen, bijvoorbeeld tegen epilepsie en slapeloosheid, kunnen het slikken bemoeilijken. Het is daarom de moeite waard om met uw huisarts na te gaan of deze wellicht de oorzaak van uw probleem kunnen zijn.
Fysieke aanpassing
- Probeer altijd zo recht mogelijk overeind te zitten met uw schouders op gelijke hoogte.
- Als er voedsel vast komt te zitten – zelfs al is het maar van korte duur – opstaan, het bovendeel van uw lichaam rekken en rondlopen. Dit kan meehelpen om het eten naar omlaag in uw maag te laten glijden – nooit gaan liggen.
- Als uw kaak- en tongspieren zwak zijn, kunt u oefeningen krijgen om die deze spieren te versterken zodat u doeltreffender kunt kauwen.
- Leer om diep en lang te ademen (logopedisten kunnen u leren hoe u doeltreffender kunt ademen en kunnen ook helpen om de spieren in de tong en strottenhoofd te versterken).
- Als u een gebit heeft, zorg dan dat het goed zit.
- Drie uur voor het naar bed gaan niets meer eten. Als voedsel tijdens de nacht in uw slokdarm blijft steken kan dit heel vervelend en soms pijnlijk zijn.
Aanpassen van het slikproces
- Snij uw eten in kleine hapjes of vraag iemand dit voor u te doen.
- Als niets meer ruikt of proeft produceert u niet altijd voldoende speeksel om uw voedsel zacht te maken. Zorg dat uw eten er zo aantrekkelijk mogelijk uitziet en dat uw maaltijden ook veel kleur hebben.
- Zorg dat u voldoende te drinken bij de hand heeft om het eten daarmee naar binnen te krijgen.
- Neem ruim de tijd om te eten en laat u niet opjagen.
- Probeer in alle rust te eten zonder stress, en zonder dat andere mensen staan te kijken hoe u eet.
Aanpassen van de voeding
Als uw probleem in het onderste gedeelte van uw slokdarm zit, is het voor u soms onmogelijk om vast voedsel naar binnen te krijgen. In een dergelijk geval moet u uw voedingspatroon wijzigen en de samenstelling veranderen zodat het zonder problemen kan worden ingeslikt.
- Vloeistoffen moeten worden verdikt: misschien denkt u dat water en vloeistoffen gemakkelijker zijn door te slikken, maar als u weinig controle heeft over hoe het naar binnen komt, kan het maar al te gemakkelijk in uw luchtwegen en longen geraken. Verdikkingsmiddelen zijn verkrijgbaar op voorschrift via uw huisarts of diëtiste.
- Voedsel dat een beetje zuur is, bijvoorbeeld geserveerd met citroen, kan de slikreflex automatisch oproepen.
- Eten moet er goed uitzien wil het eetlust opwekken. Pureer vlees en groente apart zodat het er niet onsmakelijk uit gaat zien. Gebruik groenten met een stevige kleur zoals broccoli en spinazie.
- Vast voedsel moet gepureerd worden of zacht worden gemaakt zodat men minder hoeft te kauwen en er minder kracht nodig is om het door de keel te krijgen.